عفونتهاي پنوموككي:
پنوموكك به صورت طبيعي در دستگاه تنفسي فوقاني اغلب افراد ساكن است و ميتواند به صورت مهاجم درآيد.بيش از 90 در صد افراد 6 ماهه تا 5 ساله زماني در نازوفارنكس خود داراي پنوموكك بوده اند. شايعترين عامل اتيت حاد مياني و پنوموني اكتسابي در جامعه و يكي ازعوامل شايع مننژيت است . حداكثر شيوع مننژيت با آن در شير خواران 3- 5 ماهه و در مورد اتيت مياني 6-12 ماهه و در مورد بستري شدن به علت پنوموني از 13-18 ماهه است. واكسيناسيون گسترده توسط واكسن 7 ظرفيتي پنوموكك باعث كم شدن تعداد افرادي كه كارير اين ارگانيسم در نازوفارنكس هستند شده ودر نتيجه موجب كاهش عفونت هاي پنوموككي گرديده است.پنوموكك 90 سروتايپ دارد. فقط انواع كپسول دار باعث بيماري جدي در انسان مي شوند.سروتيپ هاي 19F،23F ،4 ، 6B ، 9V ، 14 از گونه هاي تهاجمي در كودكانند و از اينها 6B ،9V ، 19F و 14 اغلب به پني سيلين حساس نيستند. در جنس مذكر عفونت شايعتر است . بيماري پنوموككي اغلب به دنبال عفونت ويرال دستگاه تنفس ايجاد ميشود.بيماري پنوموككي به طور اسپوراديك عارض مي شود و پنوموكك توسط قطرات تنفسي از شخصي به شخص ديگر انتقال مي يابد. كمبود اجزاي ترمينال كمپلمان (C3 –C9) همراه با عفونتهاي چركي عود كننده منجمله با پنوموكك است. كمبود C2 هم با عفونت پنوموككي همراه است. در بيماراني كه طحال ندارند كمبود اپسونيزاسيون و فقدان عمل فيلتراسيون طحال باعث عفونت پنوموككي مي شود.افراد دچار بيماري داسي شكل ،فقدان طحال ، كمبود ايمني هومورال ، عفونت HIV ، بعضي بدخيمي ها ( لوسمي و لمفوم ) ،بيماري هاي مزمن قلبي ، كليوي( به خصوص سندرم نفروتيك ) ،بيماري مزمن ريوي و نشت CSF بيشتر دچار عفونت پنوموككي مي شوند.پنوموكك باعث پنوموني ، سينوزيت ، اتيت مياني ،باكترمي مخفي در شيرخواران و كودكان كم سن و سپتي سمي ميشود و در كشورهائي كه واكسيناسيون روتين پنوموكك در شيرخواران انجام نمي شود عامل بيش از 80 در صد باكترمي به صورت تب بدون علت مشخص در كودكان 2 – 36 ماهه است.آبسه هاي پنوموككي دستگاه تنفسي فوقاني ، لارنگو تراكئو برونشيت و پريتونيت نادرند. عوارض لوكال به صورت آمپيم، پريكارديت ، ماستوئيديت ،آبسه اپي دورال و مننژيت ميباشند. به دنبال باكترمي ممكن است بيمار دچار مننژيت ، استئوميليت ،آرتريت و آبسه چركي مغز بشود. DIC ، HUS از عوارض نادر عفونت پنوموككي هستند.عاقلانه است كه از كودكان زير 36 ماه كه تب بدون علائم لكاليزه دارند و توكسيك هستند و يا لكوسيتوز دارند كشت خون انجام شود. لكوسيتوز معمولا چشمگيراست به طوري كه تعداد WBC بالاي 15000 وممكن است تا 30000 باشد.در بعضي موارد عفونت شديد پنوموككي مانند مننژيت ممكن است تعداد لكوسيت ها پائين بوده وشيفت به سمت چپ داشته باشند.قبل از پيدايش پنوموكك هاي مقاوم به پني سيلين ، پني سيلين داروي انتخابي عفونت هاي پنوموككي بود.در ده سال گذشته موارد مقاومت متوسط و بالا به پنوموكك و مقاومت در برابر چند دارو (پني سيلين ، تتراسيكلين ، كلرامفنيكل ،ريفامپين ،اريترومايسين ،سولفاميدها و كليندامايسين ) افزايش يافته است .مقاومت بيشتر در سروگروپ هاي 6 ، 9، 14 ،19 و 23 ديده مي شود و اتفاقا همين سروگروپ ها از شايع ترين عوامل عفونت هاي پنوموككي در بچه ها هستند. در موردپنوموكك هاي حساس به پني سيلين MIC كمتر از 06/ ميلي گرم در ليتر مي باشد.بعضي از پنوموكك ها بطور متوسط به پني سيلين مقاومند (MIC ما بين 1/0 – 1 ميلي گرم در ليتر ) .در مورد آنهايي كه خيلي به پني سيلين مقاومندMIC مساوي يابيشتر از 2 ميلي گرم در ليتر است. مقاومت به وانكومايسين گزارش نشده است. پني سيلين درمان انتخابي گونه هاي حساس به پني سيلين است .پني سيلين V خوراکیmg/kg/day 100-50 منقسمبه هر 6-8 ساعت براي عفونتهاي خفيف بكار ميرود. پني سيلين G وريدي 200تا250 هزار واحد به ازاي هر كيلو گرم وزن در 24 ساعت براي باكتريمي و پنوموني و 300 هزار واحدبه ازاي هر كيلوگرم وزن در 24 ساعت منقسم به هر 4 – 6 ساعت به صورت وريدي براي مننژيت بكار ميرود. در مواردي كه عامل مننژيت ، پنوموككي است كه بطور متوسط به پني سيلين حساس است وانكومايسين 60mg/kg/24h منقسم به هر 6 ساعت درمان انتخابي است .تا معلوم شدن حساسيت پنوموكك به ساير آنتي بيوتيك ها از وانكومايسين با همين دوز در درمان عفونت هاي پنوموككي با مقاومت بالا به پني سيلين كه باعث عفونت به غير از مننژيت شده اند نيز استفاده مي شود.ريفامپين با دوز 20 ميلي گرم براي هر كيلو گرم وزن در 24 ساعت منقسم به هر 12 ساعت در مواد عفونت شديد يا مقاوم مصرف ميشود. در موارد گونه هاي مقاوم به پني سيلين مقاومت به سفالوسپورين هاي نسل سوم مانند سفوتاكسيم و سفترياكسون شايع است با اين حال به جز در مورد مننژيت ،در مواردي كه مقاومت متوسط به پني سيلين وجود دارد سفوتاكسيم (300 ميلي گرم براي هر كيلوگرم وزن در 24 ساعت منقسم به هر 8 ساعت) يا سفترياكسون 100 ميلي گرم براي هر كيلو گرم وزن منقسم به هر 12 تا 24 ساعت همرا ه با وانكومايسين يا بدون آن مصرف مي شود. در مورد بيماري هاي تهاجمي پنوموككي خارج از CNS مانند پنوموني لوبر يا باكترمي معمولا دوز بالاي سفترياكسون يا سفوتاكسيم موثر است (حتي اگر توسط پنوموكك هاي با مقاومت متوسط يا بالا به سفالوسپورين ها ايجاد شده باشد ).در موارد آلرژي به پني سيلين در بيماراني كه عفونت CNSندارند از اريترومايسين _ سفالوسپورين ها،كوتريموكسازول و كلرامفنيكل ،كليندامايسين ميتوان استفاده كرد . در مناطقي كه شيوع گونه هاي مقاوم به پني سيلين در حال افزايش است درمان ابتدايي بيماراني كه مشكوك به مننژيت پنوموككي هستند وانكومايسين است.براي در مان عفونت هاي غير خطير مانند اتيت حاد مياني در مواردي كه احتمال ميدهيم ناشي از پنوموكك با مقاومت متوسط به پني سيلين باشد از آموكسي سيلين با دوز 80 – 90 ميلي گرم براي هر كيلو گرم وزن در 24 ساعت استفاده مي كنيم .
واكسن كنژوگه پلي ساكاريدي پنوموككي 7 ظرفيتي باعث پاسخ ايمني در حدود 90 درصد شيرخواراني كه اين واكسن را در 2 و 4 و 6 ماهگي ودوز يادآور آنرا در 12 – 15 ماهگي دريافت مي كنند مي شود .اين واكسن حالت ناقلي در نازوفارنكس را در اين شيرخواران در مورد سوش هائي كه در واكسن وجود دارد تا 70 در صد كم مي كند.
اين واكسن كه در حال حاضر در بعضي كشور ها به طور روتين براي واكسيناسيون شيرخواران به كار مي رود شامل سروتيپ هاي 4 ، 6B ،9V ، 14 ، 19F ،23F ,و 18C مي باشد كه باعث كاهش عفونت هاي تهاجمي در بيش از 93 در صد موارد و پنوموني لوبر در بيش از 73 در صد موارد و اتيت مياني در 7 درصد موارد مي شود.
كودكان با سن دو سال به بالا كه ريسك بالا دارند ( فقدان طحال ، بيماري سيكل سل ، كمبود ايمني ، عفونت HIV ،بيماري هاي مزمن قلبي ريوي وكليوي (به خصوص سندرم نفروتيك ) از تزريق واكسن 23 ظرفيتي پنوموككي سود مي برند .دوز ياد آور اين واكسن 3 سال بعد از دوز اول در كودكاني كه در هنگام تزريق دوز يادآور زير 10 سال دارند و 5 سال بعد از دوز اوليه در مورد كودكاني كه در هنگام تزريق دوز ياد آور واكسن 10 سال يا بيشتر دارند توصيه مي شود .
چون تزريق واكسن نمي تواند جلوي همه موارد عفونت هاي پنوموككي تهاجمي را بگيرد در كودكاني كه ريسك بالا دارند بايد براي پيشگيري از پني سيلين V خوراكي 125 ميلي گرم دو بار در روز براي كودكان زير 3 سال و 250 ميلي گرم دو بار در روز براي سن بالاي 3 سال استفاده كرد. تزريق بنزاتين پني سيلين 600000 واحد هر 3 – 4 هفته براي كودكاني كه تا 27 كيلو گرم وزن دارند و 1200000 واحد براي كساني كه بيش از 27 كيلو گرم وزن دارند نيز براي پروفيلاكسي به كار ميرود.اريترومايسين براي كساني كه به پني سيلين آلرژي دارند به كار ميرود ولي اثر ثابت شده اي ندارد.
پروفيلاكسي را ميتوان در مورد بيماري داسي شكل در صورتي كه بيمار دوره كامل واكسيناسيون پنوموككي را دريافت كرده باشد و تا آنموقع بيماري تهاجمي پنوموككي نشده باشد بعد از سن 5 سالگي قطع كرد.دادن پروفيلاكسي حداقل تا 2 سال بعد از اسپلنكتومي و تا 5 سالگي بايد ادامه يابد.
از آنجائي كه در طول درمان ممكن است پنوموكك هاي مقاوم به پني سيلين بوجود بيايند بنابراين به پروفيلاكسي با پني سيلين نبايد كاملا مطمئن بود و در صورتي كه بيمار دچار تب شد صرف نظر از وضعيت واكسيناسيون و درمان پروفيلاكتيك بايد هر چه زودترمورد ارزيابي ودرمان مناسب قرار بگيرد.

